Buikpijn


Pijn in de buik is een vaak gehoorde klacht. Iedereen heeft er bij tijd en wijle wel eens last van. Het is dikwijls niet eenvoudig om bij buikpijn uit te vinden waar de klacht precies vandaan komt. In de buik zit namelijk een groot aantal organen opeengepakt, en even in de buik kijken is er nog altijd niet bij.

Ook de plaats waar de pijn zit, biedt niet altijd houvast. Mag bijvoorbeeld van een aandoening van de galblaas of van de ‘blindedarm’ worden verwacht dat de pijn in de rechterboven-respectievelijk onderbuik zit, in beide gevallen is het ook mogelijk dat de pijn meer in het midden of zelfs links in de buik zit. Dat neemt niet weg dat het wel altijd belangrijk is om goed na te gaan in welke gedeelte van de buik de pijn het hevigst is, want vaak verschaft dit toch wei een betrouwbare indruk over de aard en de achterliggende oorzaak van de klachten. In veel gevallen verdient buikpijn nader onderzoek door de huisarts. Soms zal daarna de hulp van een specialist moeten worden ingeroepen. In de regel zal de oorzaak dan wel aan het licht komen. Een behandeling zal dan doorgaans volgen.

Bij een aantal mensen wordt echter ook na uitgebreid onderzoek geen enkele oorzaak gevonden. Vaak is de mededeling dat er niets aan de hand is dan maar moeilijk te begrijpen en te aanvaarden. Dit hoeft zeker niet te betekenen dat men zich de klachten maar inbeeldt, want ook op zich volkomen gezonde organen kunnen soms best wel klachten veroorzaken. Hoewel de pijn dikwijls vaag en niet ernstig is, kan de klacht op zich wel erg hinderlijk zijn. Klachten als deze worden in de medische wereld ‘functionele klachten’ genoemd.

Pijn in de buik die in korte of lange tijd verergert of ineens komt opzetten en dan zeer hevig is, vormt altijd een reden om de huisarts te waarschuwen.

De oorzaak daarvan kan een acute aandoening van een van de buikorga-nen zijn, waarbij dan vaak een snelle behandeling is vereist.

Die situatie kan zich ook voordoen als er naast de buikpijn een of meer andere klachten bestaan, zoals:
— diarree met bloed en slijm,
— aanhoudend braken,
— koorts met of zonder koude rillingen,
— het hard en gespannen aanvoelen van de buik,
— het uitblijven van de menstruatie (‘over tijd zijn’),
— een zo hevige pijn dat stilliggen onmogelijk is (koliekpijn),
— een zodanige pijn dat even bewegen, zuchten, hoesten of lachen meteen een verergering van de klachten veroorzaakt.

De arts zal eveneens meteen moeten worden geraadpleegd als de buikpijn ontstaat in aansluiting op een ongeval of na het gebruik van (veel) alcohol of pijnstillers, of als bekend is dat de betrokkene last heeft van suikerziekte, van een nieraandoening, van gal- of nierstenen dan wel van een liesbreuk.

Bij de aanwezigheid van pijn in de linkerbovenbuik zal in de eerste instantie aan problemen met de maag
of de dikke darm moeten worden gedacht. Komt de klacht vanuit de maag, dan kan de pijn ook meer in het midden zitten.

De oorzaak van pijn in de maagstreek kan behalve een maagzweer ook een middenrifbreuk zijn. In het eerste geval is de pijn vooral ’s nachts en in het tweede geval vooral bij liggen na de maaltijd opvallend. In beide gevallen zullen daarnaast ook doorgaans klachten over zuurbranden aanwezig zijn.

Pijn vanuit de maag kan voorts ontstaan door een zware maaltijd en door irritatie van de maagwand, door bijvoorbeeld bedorven voedsel. Misselijkheid en braken zijn in de regel de bijkomende klachten. Ook braken op zich kan in veel gevallen tot maagpijn leiden.

Mensen die last hebben van obstipatie, een opgeblazen gevoel en/of winderigheid klagen ook nogal eens over pijn in het midden van of meer links in de bovenbuik. Bij obstipatie gaat het meestal om krampen in de dikke darm in de buurt van een bocht die de darm in de linkerbovenbuik maakt. De kramp duurt doorgaans niet langer dan enkele minuten. Als veel lucht in de dikke darm de oorzaak is, kan als gevolg van druk op het middenrif de pijn zelfs tot in de hartstreek optrekken. Het laten van een wind lucht daarbij in de regel op.

Een plotseling optredende stekende pijn in bovenbuik bij het leveren van inspanning en dan dikwijls na een maaltijd, en die in rust weer verdwijnt, is volkomen onschuldig van aard. Sommigen noemen het ‘miltpijn’. Hoewel de meningen daarover verdeeld zijn, zou deze kortdurende pijn het gevolg zijn van het samentrekken van de milt teneinde wat extra bloed vrij te maken om aan de toegenomen vraag naar energie te kunnen voldoen.

Pijn in de buik linksboven

Pijnklachten in de linkerbovenbuik kunnen ook nog worden veroorzaakt door een aandoening van de linker-nier. Eerder gaat het hierbij echter om pijn in de lendenen. Als de pijn met name optreedt na een vette of zware maaltijd, kan de oorzaak een galsteen zijn. Meestal bezorgen galstenen evenwel pijn in de rech-terbovenbuik.

Tenslotte kan pijn in het midden van of links in de bovenbuik ook nog het gevolg zijn van een ontsteking van de alvleesklier. De pijn begint meestal vrij plotseling, vaak na een overvloedige maaltijd of na alcoholgebruik en trekt naar de rug. Aangezien dit vrijwel altijd een probleem is dat op korte termijn behandeling behoeft, geldt bij pijnklachten in de bovenbuik die niet vanzelf verminderen altijd het advies om in ieder geval de huisarts te raadplegen.

Pijn in de rechterbovenbuik wijst meestal op aandoeningen van de lever of de galblaas. Een veel voorkomende oorzaak is de aanwezigheid van galstenen. Vooral bij blondharige en te zware vrouwen die meerdere kinderen hebben gehad en ouder zijn dan veertig jaar komen galstenen geregeld voor.

Galstenen kunnen wisselende klachten veroorzaken. Nu eens heeft men maanden geen last, dan weer kan er vrijwel permanent een vage pijn in de rechter- en soms ook in de linkerbuik bestaan, die soms zelfs achter borstbeen of in de rug wordt gevoeld. Na een zware of vetrijke maaltijd nemen de pijnklachten doorgaans toe. Dit omdat de galblaas dan wordt gestimuleerd om de inhoud in de darmen te legen.

In een aantal gevallen spelen de galstenen ineens op. Bij zo’n plotselinge aanval van vaak zeer heftige en dikwijls krampende pijn in de rechterbovenbuik die zowel rechtsom naar de rug als naar boven tot bij rechterschouder kan uitstralen, is stilliggen er beslist niet bij en ligt men te rollen in bed.

Deze ‘koliekpijn’ kan wel een paar uur aanhouden. Met een zetpil of een injectie van de huisarts zal het leed doorgaans echter al gauw zijn geleden.

Galstenen kunnen de oorzaak zijn van een galblaasontsteking. Naast de pijn bestaat er dan ook koorts, al of niet met koude rillingen. In de regel zal hierbij opname in het ziekenhuis volgen.

Galsteenaanvallen of een ontsteking van de galblaas zullen er uiteindelijk meestal toe leiden dat de galblaas operatief moet worden weggenomen. Vaak gebeurt dit niet meteen maar pas na een bepaalde periode. Voor mensen die last van hun galblaas hebben of hebben gehad, is het in elk geval verstandig om het gebruik van vet of vethoudende produkten zoveel mogelijk en soms zelfs helemaal achterwege te laten.

Ook aandoeningen van de lever, zoals een ontsteking, kunnen met pijn in de rechterbovenbuik gepaard gaan. In dit geval is de klacht vaak al voorafgegaan door het geel worden van de huid, ofwel geelzucht.

Een maagzweer kan eveneens pijn veroorzaken die rechts in de bovenbuik zit. Dikwijls gaat het hierbij dan om een zweertje van de twaalfvingerige darm. Opvallend is dat de pijn met name ’s nachts optreedt en het drinken van warme melk dikwijls verlichting brengt. De hoofdklacht bij deze aandoening is doorgaans zuurbranden.

Een aandoening van de rechtemier kan tenslotte ook nog de oorzaak van pijn in de rechterbovenbuik zijn. In
werkelijkheid zal het hierbij echter meer om pijn in de lendenen gaan. Buikpijn rond navel, is meestal afkomstig van de darmen. De pijn is daarbij vrijwel altijd krampend van aard. Vaak treden ook andere klachten van de darmen op, als diarree, en opgeblazen gevoel of obstipatie. Door het langdurig gebruik van bepaalde laxeermiddelen kunnen eveneens darmkrampen ontstaan, evenals bij de aanwezigheid in de darmen van wormen.

Langzaam in ernst toenemende pijn of flinke pijnaanvallen na een vetrijke of zware maaltijd kunnen, als de pijn in de buurt van de navel zit, duiden op een vernauwing van de bloedvaten in de darmen. Aangezien het hierbij om ernstige aandoeningen gaat, zal op korte termijn een arts moeten worden gewaarschuwd.

Pijn bij de navel die optreedt bij het tillen of het persen tijdens de stoelgang kan een aanwijzing zijn dat er een navelbreuk in de buikwand bestaat. Met een dergelijke klacht zal daarom ook altijd de huisarts om advies moeten worden gevraagd.

Pijn in de lendenen, dat wil zeggen, in de zij en in het aansluitende deel van de rug, vindt zeer vaak een oorzaak in de nieren. Als er ook koorts, al dan niet met koude rillingen, bij aanwezig is, dan is een nierbekken-ontsteking waarschijnlijk. Vooraf kunnen klachten over pijn bij het plassen hebben bestaan, hetgeen op een blaasontsteking wijst, maar dit hoeft niet per se. Een ontsteking van de nieren is een ernstige zaak, die altijd meteen behandeling behoeft. Ook een niersteen kan de oorzaak van pijn in de lendenstreek zijn. Vaak blijft het bij een vage pijn, die soms ook in de rug kan worden gevoeld. Als het steentje klein is en het komt in de afvoerende urineleider naar de blaas terecht, kan het daar behoorlijk gaan opspelen. Blijft het steentje namelijk in de urineleider steken, dan veroorzaakt dit een acute, heftige pijn in de lendenen, vaak uitstralend in de richting van de onderbuik of de lies. Omdat de pijn dikwijls zo hevig is dat stilliggen onmogelijk is, wordt de pijn bij zo’n niersteenaanval wel ‘koliek-pijn’ genoemd. Een zetpil of een injectie van de huisarts brengt snel verlichting.

De aanwezigheid van een steentje in de nieren of in de urineleider kan ook rode urine geven. Dit wijst dan op bloed. Bestaat het vermoeden dat er ergens een steentje zit, dan zal dit altijd door de huisarts en soms ook door een uroloog moeten worden gecontroleerd. In een aantal gevallen is het mogelijk dat het steentje spontaan wordt uitgeplast, maar het is ook mogelijk dat het uit de urinewegen moet worden verwijderd. Niet altijd is daarvoor een echte operatie nodig. Pijn in de zij kan tenslotte ook afkomstig zijn vanuit de milt. Meestal gaat het hierbij echter meer om pijn in de linkerbovenbuik.

Pijn in de onderbuik kan een groot aantal verschillende oorzaken hebben. Belangrijk is om eerst uit te maken of de pijn in de iinkeronderbuik of in de rechteronderbuik gelokaliseerd is.

Pijn die meer in het midden van de onderbuik zit, kan het gevolg zijn van:
— een blaasontsteking. Vaak begint dit met pijn bij het plassen.
— een steentje in de blaas. Naast klachten over het vaker moeten plassen en over pijn met name na het
plassen veroorzaakt dit in de regel ook een doffe pijn in de onderbuik. Bovendien verergert de pijn dikwijls bij het bewegen (bij lopen en vooral bij fietsen). Ook rode urine kan er af en toe bij zichtbaar zijn en dit wijst dan op bloed.
— ontstekingen in de darmen. Hierbij is de hoofdklacht doorgaans diarree met bloed en slijm, bestaat er ook koorts en voelt men zich ziek.
— menstruatieproblemen. De pijn hoeft niet altijd tijdens de ongesteldheid op te treden, maar kan ook in de dagen voorafgaand aan de menstruatie merkbaar zijn. Zie hiervoor het hoofdstuk ‘De menstruatie’.
— aandoeningen van de inwendige geslachtsorganen bij een vrouw, als de baarmoeder, de eileiders en de eierstokken. De aandoeningen kunnen zowel links als rechts in de onderbuik zitten. Vaak zijn ze dubbelzijdig, met als gevolg dat de gehele onderbuik dan pijnlijk is.

Is de vrouw ‘over tijd’, dan moet met de mogelijkheid van een zogeheten buitenbaarmoederiijke zwangerschap worden gerekend, zeker als er vroeger eens een eileider ontstoken is geweest, als de vrouw het spiraaltje gebruikt of gesteriliseerd is.

De pijn bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is vaak acuut en hevig en kan tot aan de schouders optrekken. Door het daarbij vrijwel altijd optredende inwendige bloedverlies kunnen duizeligheid en de neiging tot flauwvallen bijkomende klachten zijn. Tevens kan er een donkere, bloederige afscheiding uit de schede komen. Met klachten die aan een buitenbaarmoederiijke zwangerschap doen denken, zal altijd de huisarts met spoed moeten worden gewaarschuwd. Blijkt er inderdaad een buitenbaarmoederlijke zwangerschap te bestaan, dan zal steeds operatief moeten worden ingegrepen.

Ook ontstekingen van de baarmoeder en de eierstokken kunnen pijn in de onderbuik veroorzaken. De pijn kan langzaam verergeren of acuut optreden. Drukken op de onderbuik is vaak uiterst pijnlijk. Doorgaans is er ook koorts bij. Misselijkheid en braken alsmede onregelmatig bloedverlies uit de schede zijn soms bijkomende verschijnselen.

Zo’n ontsteking kan ontstaan na een miskraam, bevalling, curettage, abortus, infectie van de schede of als gevolg van een verwaarloosde geslachtsziekte (gonorroe). Bij klachten in de onderbuik die wijzen op een ontsteking altijd direct de huisarts raadplegen. Gebruikt de vrouw het spiraaltje, dat dit altijd tegen de arts zeggen.

Buikpijn onderbuik kan worden veroorzaakt door een blindedarmontsteking. Deze komt bij kinderen veel vaker voor dan bij volwassenen. Een kind dat pijn in de rechteronderbuik heeft, zal daarom altijd door de huisarts dienen te worden onderzocht. Bij een ‘blindedarmontsteking’ is de blindedarm zelf overigens niet aangedaan; wel is het zogeheten wormvormige aanhangsel, dat aan de blindedarm vastzit, ontstoken.

Een blindedarmontsteking begint vaak met een vage pijn boven of midden in de buik. Na enkele uren zakt de pijn, die langzaam toeneemt, af naar de rechteronderbuik. Tijdens het bewegen van het lichaam en door licht op de buik te drukken wordt de pijn heviger, zodat men het liefst stil te bed ligt.

Naast deze pijnklachten is er doorgaans ook enige koorts. Verder wordt de eetlust minder en kan er één of twee keer worden gebraakt.

Bij het bestaan van een blindedarmontsteking zal in de regel opname in het ziekenhuis volgen. Som: zal men daar meteen worden geopereerd. Het is ook mogelijk dat de ingreep op een later tijdstip zal plaatsvinden, en zelfs kan het voorkomen dat er helemaal van een operatie wordt afgezien. Behalve door een blindedarmontsteking kan pijn in de rechteronderbuik ook worden veroorzaakt door een steentje in de urineleider. Dit kan hevige ‘koliekpijnen’ tot gevolg hebben. Meestal veroorzaakt zo’n steentje ook pijn in de lendenen.

Pijn in de rechteronderbuik, en hetzelfde geldt trouwens voor pijn in de linkeronderbuik, kan voorts nog het gevolg zijn van een liesbreuk. Een zwelling in de lies kan soms daarbij zichtbaar zijn.

Een breuk (ofwel: hernia) is een zwakke plek in het buikvlies dat wat instulpt en waardoorheen een stukje van de buikinhoud en dan vaak van de darmen iets naar buiten kan zakken. Dikwijls zit die zwakke plek in de lies, en wel omdat op die plaats bloedvaten en zenuwen en bij de man zaadleiders door het buikvlies heen lopen.

De klachten van een breuk verergeren doorgaans als de druk in de buik wat hoger wordt, zoals bij hoesten, niezen, zwaar tillen en persen bij de stoelgang of het urineren.

Met (het vermoeden van) een breuk moet men niet blijven rondlopen, maar altijd de huisarts raadplegen, daar de kans op ernstige complicaties anders niet uitgesloten zijn. Een breuk zal in de regel operatief moeten worden verholpen.

Tenslotte kunnen ook ontstekingen van de eierstokken bij een vrouw pijn in de rechteronderbuik tot gevolg hebben.

Pijn in de linkeronderbuik is nogal eens het gevolg van obstipatie of van een ontsteking in de dikke darm. In het laatste geval is er ook vaak koorts bij, alsmede diarree met bloed en slijm, soms afgewisseld met obstipatie. Onderzoek door de huisarts zal in dit geval steeds nodig zijn.

Een steentje in de urineleider kan eveneens pijn in de linkeronderbuik veroorzaken. Soms zelfs een hevige ‘koliekpijn’. Doorgaans zal hierbij tevens pijn in de lendenen optreden.

Ook een liesbreuk en ontstekingen van de eierstokken (bij de vrouw) kunnen pijn links in de onderbuik veroorzaken.

Geef een reactie

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE